Eriko Koga – Asakusa Zenzai

Japanse fotografen schrijven vaker en meer dan andere fotografen over hun fotografie en waarom ze bepaalde foto’s maken. Deels heeft dat te maken met het feit dat in Japan foto’s vaak verspreid worden in de vorm van fotoboeken, en de fotograaf dan in een voorwoord vertelt over de achtergronden van zijn of haar fotografie. Maar daarnaast schrijven ze ook voor tijdschriften en kranten en op hun website. Hun teksten zijn vaak heel persoonlijk, gaan over onzekerheden, hun relaties met andere mensen en hun diepere emoties. Waarschijnlijk is het van binnenuit schrijven over hun fotografie ook iets wat past in hun cultuur.

Ik ontdekte dit fenomeen toen ik op Paris Photo het boek Setting Sun – Writings by Japanese Photographer van Ivan Vartanian e.a. (ed) uit 2015 vond. Dat boek is een bundeling van teksten van een groot aantal Japanse fotografen over hun werk. Heel erg boeiend, vond ik. Zoiets vind je vrijwel niet in de Westerse fotografie. Het boek Setting Sun was een belangrijke reden voor mij om me serieus met de achtergrond en betekenis van fotografie bezig te gaan houden.

Ik moest hieraan denken toen ik op de website tokyo-ga.org een tekst tegenkwam van de Japanse fotografe Eriko Koga over de foto’s die ze heeft gebundeld in haar boek Asakusa Zenzai. Zonder dat ik die foto’s had gezien werd ik direct gegrepen door wat ze over die serie schreef. Waarom ze die foto’s had gemaakt, wat het met haar deed, wat ze met die foto’s wilde. Ik besloot direct hier een blog over te schrijven. En de bijbehorende foto’s die ik vervolgens zag bevestigden me helemaal in dat besluit. Kijk zelf maar!

In deze blog ga ik diezelfde volgorde aanhouden. Eerst laat ik je de tekst lezen die Eriko Koga over de fotoserie Asakusa Zenzai schreef. Daarna laat ik een aantal van de foto’s zien. Dan volgt nog een tweede tekst van haar over diezelfde serie, die ik op haar website aantrof. De blog eindigt met wat concrete informatie over de fotografe Eriko Koga en haar andere werk. En nog een korte tekst van haar over haar fotografie.

Tekst op de website tokyo-ga.org
Op de website Tokyo-ga.org vond ik de volgende tekst van Eriko Koga over de fotoserie en haar boek Asakusa Zenzai (gepubliceerd in 2011). Ik denk dat dit de tekst is die als toelichting bij de foto’s in het boek is opgenomen. Maar ik kan dat niet controleren, want het boek is in het Japans en bovendien uitverkocht. De vertaling is van mijzelf.

Dit is niet een verzameling foto’s die is gebundeld om gunstig ontvangen te worden of om roem te vergaren. Deze foto’s werden gemaakt omdat ik de simpele wens had om het gezelschap te delen van twee mensen, en om met een camera deze ontmoetingen extra te beleven. Ontmoetingen die plaatsvonden gedurende een periode van 6 jaar in een Japans huurhuisje, in de wijk Asakusa in de binnenstad van Tokyo.
In 2003 had ik een toevallige ontmoeting met een al ouder stel: Yoshi en Hana, op het Sanja Festival in Asakusan. Zij namen mij mee naar hun kamer, die werd verlicht door een kaal peertje, Yoshi schonk me een glaasje sake in, terwijl Hana me vroeg te gaan zitten. Daarmee vroegen ze een totale vreemde om hun ruimte met hen te delen. En op dat moment werd ik, in mijn leven vol rusteloosheid en eenzaamheid, min of meer “gered”.
“Ik wil ze blijven zien”. Door die eenvoudige gedachte werd ik een regelmatig terugkerende bezoeker. Gestimuleerd door de bekers goedkope rijstwijn verdiepte ik mij meer en meer in hun levens. De buitenkant van die levens, gevormd door de wijk Asakusa, met al zijn oude nuances en betekenissen, werd laagje voor laagje weg geschraapt. Wat mij betreft kon het overal zijn, zo voelde het. De verbeeldingsvolle verhalen en uitdrukkingen van Yoshi en de prettige en gemakkelijke sfeer die Hana met zich meebracht. De unieke aanwezigheid van dat alles bezorgde mij een vorm van blijdschap, met een randje van angst, een vorm van gered worden. Er was hier een hele, diep authentieke wereld, die helemaal niet paste op de onbetekenende schaal van mijn eigen leven. Ik voelde duidelijk dat datgene wat het meeste van belang is voor mensen hier aanwezig was. En ik wilde een tastbaar aandenken aan dat naamloze iets achterlaten. Op dat moment realiseerde ik mij dat ik mijn fotografie had en vroeg ik hen toestemming om foto’s te maken.
De tijd verstreek, hun gezondheid ging langzaam achteruit en ze kropen dichter tegen elkaar aan, liever dan medische hulp te zoeken. Uiteindelijk was het toen niet meer de plek of het moment om foto’s te maken. Ik bezocht ze, deed boodschappen en maakte hun huis schoon. In 2008 brachten ziekenauto’s hen naar twee verschillende ziekenhuizen. Twee jaar later werden Yoshi (86) en Hana (98) weer verenigd in hun gezamenlijk graf. Ik ben heel erg dankbaar dat Yoshi en Hana mij bij hen thuis haalden en momenten met me deelden, die nooit meer terug zullen komen. Ik heb geen betere vorm om me uit te drukken dan de fotografie, en als iemand bij het zien van mijn werk iets van het naamloos iets voelt, waar ik het hierboven over had, dan zal ik heel blij zijn.

 

Over het boek Asakusa Zenzai
In zijn bespreking van het boek Asakusa Zenzai vertelt Joel Colberg dat de foto’s die Eriko Koga van het oude stel in hun laatste jaren maakte in het boek worden aangevuld met archiefbeelden uit eerdere tijd, die op dezelfde manier worden gepresenteerd als de latere beelden. En de tijd gaat nog verder door: het boek eindigt met een paar foto’s van het leeg gehaalde huisje na het overlijden van Yoshi en Hana.
Joel Colberg: “Het gaat om een vrij klein boek, en de foto’s zijn afgedrukt op nogal ruw papier, zoals dat wordt gebruikt in paperbacks. Daardoor is de kwaliteit van de afdrukken wat minder, maar het gebruik van dit papier voegt ook iets toe: het maakt duidelijk dat het oude echtpaar geen “glossy” leven leefde, maar dat hun leven eenvoudig en bescheiden was. Daarmee laat het boekje zien dat je schoonheid kunt aantreffen waar je dat niet vanzelfsprekend verwacht.”
Bij de bespreking van het boek toont Joel Colberg een aantal van de foto’s uit de serie.
Het complete boek kun je hier op you tube doorbladeren.

 

Tekst op de website kogaeriko.com
Op de website van Eriko Koga vond ik later nog een tekst over Asuka Zenzai,die ze al eerder schreef, bij de tentoonstelling van de fotoserie in 2008:

In 2003 ontmoette ik een oud stel op het Sanjya Festival in Asakusa. Zes jaar lang heb ik daarna hun rijtjeshuis bezocht en foto’s gemaakt van hun doodnormale leven. Telkens als ik daar was voelde ik de aanwezigheid van iets belangrijks, iets wat ik niet in woorden kon uitleggen. Het was daar alsof de tijd zichzelf had losgemaakt van het heden. En ik voelde dat ik daar op de een of andere manier een beeld van moest maken, omdat het anders voor eeuwig verloren en vergeten zou raken. Vanaf dat moment wijdde ik me aan het maken van foto’s van hen.
Alles wat met leven en dood te maken heeft, wat allemaal bestaat in ons gewone leven, er steeds deel van uitmaakt en elk van ons het leven zelf en doelen om voor te leven geeft. Ik dank Hana en Zen dat ze mij wilden accepteren en dat ze onvervangbare tijd met me wilden doorbrengen.
Ik heb geen andere woorden dan de taal van de fotografie. Ik zou heel gelukkig zijn als mensen door deze foto’s iets dat belangrijk is, maar verder onzichtbaar, zouden voelen.

Over Eriko Koga
Eriko Koga werd geboren in Fukuako (Japan) in 1980. Ze studeerde Franse literatuur aan de Sophia Universiteit in Tokyo en werd daarna freelance fotograaf. Ze maakte in de loop van de jaren een aantal prachtige fotoseries en publiceerde die als boek. Zo verschenen achtereenvolgens onder andere:
. Asakusa Zenzai (in 2011 – foto’s gemaakt tussen 2003 en 2009),
. Issan (in 2015 – foto’s gemaakt tussen 2009 en 2013, op en rond een 1200 jaar oud klooster op Mt Koya)
. Tryadhvan (in 2016 – foto’s gemaakt in 2015 en 2016, gaat over haar zwangerschap en de geboorte van haar kind).
Ze wordt vertegenwoordigd door Emon Photo Gallery in Tokyo.

Erika Koga over haar werk
Ik vond op de website van Emon Photo Gallery nog een korte tekst van Eriko Koga over haar fotografie:

Als het erop aankomt komen mensen bij mij vóór foto’s. Mijn hart verlangt ernaar absolute oprecht te zijn als mens. Misschien voert dat hart me ook naar bepaalde plaatsen en mensen in de hoop datgene te vinden wat bij mijzelf ontbreekt. Als wat ik van binnenuit zoek direct voor me staat, kan ik me veel breder en dieper met mijn onderwerp verbinden.