Fotograferen – vroeger en nu

Onze zoon Xander van 22 liep vorig jaar stage in Shanghai in het kader van zijn studie economie. Van daaruit zocht hij contact met ons omdat hij een camera wilde kopen. Na afloop van zijn stage wil hij met een vriend door Zuidoost-Azië trekken en dat met die camera vastleggen. Hij had al een idee, maar wilde graag overleg om dat idee te toetsen. Dus hebben we op en neer gemaild over de voordelen en nadelen van verschillende camera’s en lenzen. Uiteindelijk heeft hij een digitale spiegelreflexcamera (Nikon D 5100) met een 18-55 mm zoomlens gekocht. Een camera met heel veel mogelijkheden om de belichting te beïnvloeden, om de gemaakte beelden in de camera te bewerken en met een groot kantelbaar beeldscherm van zeer hoge beeldkwaliteit. Een camera die ook heel goed filmbeelden kan maken. En die honderden foto’s en filmpjes kan opslaan op een geheugenkaartje. Vrijwel alles wat hij nodig heeft zit in die camera. Hij moet alleen nog een oplader voor de accu, een zonnekap, een reserve geheugenkaartje, een statiefje en een tasje meenemen. Bij elkaar hooguit een paar kilo.

Hoe anders was dat toen de fotografie net was uitgevonden. Pas kocht ik een prachtig boek over commerciële fotografie in het Midden-Oosten tussen 1859 en 1905, getiteld Gardens of Sand (uit 2010, uitgeverij Turner). In opdracht van commerciële uitgevers, die terecht dachten dat er een grote markt in Europa zou zijn voor dit soort foto’s, reisden binnen enkele jaren na de uitvinding van de fotografie (1839) tientallen fotografen naar plekken als Egypte, Sinai, Palestina, Syrië, Mekka om daar het mysterieuze Midden-Oosten en de heilige plaatsen uit de Bijbel vast te leggen. In dit boek is een aantal van die foto’s gebundeld.

Dat fotograferen in die tijd helemaal niet simpel was blijkt wel uit de verhalen van de Engelsman Francis Frith, succesvol fotograaf en daarna uitgever van foto’s en boeken over het Midden-Oosten. Frith maakte het zichzelf niet gemakkelijk. Hij nam op zijn reizen (tussen 1856 en 1859) drie verschillende camera’s mee: een met glasplaten van ongeveer 20 x 25 cm, een met glasplaten van 40 x 50 cm(!) en een camera voor het maken van stereo-beelden. Bovendien gebruikte hij het, pas uitgevonden, zeer bewerkelijke natte collodium-proces. Daarbij wordt een glasplaat vlak voor de opname (!) overgoten met een lichtgevoelig gemaakte collodium-oplossing. Die glasplaat moet vervolgens direct belicht en ontwikkeld worden. Denk je eens in wat hij moest meeslepen aan glasplaten, camera’s, statieven, chemicaliën, houders voor ontwikkelde negatieven, glaswerk, een tent die gebruikt kon worden als donkere kamer, etc. Honderden kilo’s!
Om een idee te geven van hoe het in die tijd was om in het Midden-Oosten foto’s te maken bijgaand citaat van Frith:
De moeilijkheden die ik moest overwinnen bij het werken met collodium, in dat hete en droge klimaat, waren bijzonder groot. Bij de Tweede Waterval, duizend mijl verwijderd van de monding van de Nijl, met een temperatuur van boven de 50 graden Celsius in mijn tent, kookte de collodium feitelijk als ik die op de glasplaat goot. Toen gaf ik het bijna op. Maar stapje voor stapje lukte het me toch om te leren omgaan met deze en andere problemen. Wel raakte ik tijdens deze reis steeds heel erg vermoeid door de zware arbeid die ik moest verrichten vanwege de snelheid waarmee elke stap in het proces moest worden uitgevoerd bij een dergelijk klimaat. En dan ook nog het overdadige zweten als gevolg van de grote hitte in de kleine tent, waar geen straaltje licht en dus ook geen greintje lucht naar binnen kwam (zie foto).


Hoe gemakkelijk had Xander het in vergelijking daarmee in Zuidoost-Azië met zijn nieuwe spiegelreflexcamera. Dat voelde hij natuurlijk niet zo. Hij vond ongetwijfeld ook dat het heet was daar en dat het veel werk was om mooie foto’s te maken. En ook dat hij veel mee moest dragen, veel meer bijvoorbeeld dan iemand met een compactcamera! Alles is relatief. En hij zal zich niet gerealiseerd hebben hoe groot het wonder van de hedendaagse, digitale fotografie is dat is samengebundeld in zijn nieuwe Nikon D 5100!  Wat Frith deed en wat Xander deed heet allebei “fotograferen” maar er is een wereld van verschil tussen die twee fotografen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *