Luo Dan – Simple Song

Tijdens de eerste fotomanifestatie Unseen in Amsterdam in 2012 zag ik bij de stand van m97 Gallery uit Shanghai voor het eerst foto’s gemaakt door de Chinese fotograaf Luo Dan. Het waren zwart-wit portretten van eenvoudige Chinezen van het platteland. Indringend werk. Gemaakt met een hele oude fototechniek: “natte collodium platen”. Er hoorde ook een boek bij “Simple Song”* maar helaas was hun voorraad in de stand al uitverkocht. Dit jaar stond m97 Gallery weer op Unseen en was er gelukkig nog net één exemplaar van “Simple Song” beschikbaar. Een simpele, gedegen uitgave, met daarin 30 foto’s (formaat 12.5 x 16.5 cm). En verder een korte tekst van de fotograaf over deze foto’s, een korte inleiding op zijn werk en een uitgebreid interview met Luo Dan over zijn fotografie. Boeiend!

Oorspronkelijk was Luo Dan entertainment-fotograaf voor een Chinese krant. Maar na verloop van tijd vond hij dat werk te oppervlakkig. In 2006 begon hij daarom, onder invloed van Jack Kerouac’s boek On the road, met een fotoproject “China: On the road” (zoe foto). Hij reed met een auto dwars door China, maakte foto’s en vroeg zich af wat het moderne China eigenlijk voorstelde. Niet veel, vond hij.

Zijn volgende project “North, South” (2008) noemt hij zelf een project van afkeuring van alles waar het moderne China voor staat – het materialisme, de oppervlakkigheid van de mensen (inclusief hijzelf). Dat leidde uiteindelijk in 2010 tot “Simple Song”, portretten van eenvoudige, christelijke Chinezen, die in een vallei in het westen van China wonen en werken, dicht tegen de grens met Tibet. Hier vond hij, zelf ook christen geworden, eindelijk de menselijke maat terug in het Chinese leven. Hij probeerde die vast te leggen met behulp van de (heel bewerkelijke) “natte collodium platen”-methode. Op een andere manier kon het niet, vond hij!

Mij boeit de visie van Luo Dan op fotografie. Hij vindt dat de moderne fototechnieken de oppervlakkigheid van de samenleving van nu weerspiegelen en alleen de buitenkant weergeven. Met die moderne technieken wil hij daarom niet meer werken. Als persfotograaf werkte hij met digitale camera’s. Als zelfstandig fotograaf fotografeerde hij vervolgens met een analoge middenformaat-camera (6×7 cm). En bij “Simple Song” ging hij werken met een eenvoudige camera voor glasplaten, niet veel meer dan een houten doos met een lens aan de voorkant en een cassetteschuif aan de achterkant voor zijn lichtgevoelige glasplaten.

Bij digitale fotografie heb je de beelden gelijk op je scherm en kun je ze ter plekke op je computer zetten of versturen. Bij de analoge middenformaat-camera belicht je een filmpje, dat moet vervolgens ontwikkeld worden en de negatieven worden daarna op het gewenste formaat afgedrukt. Bij het “natte collodium platen” procedé moet je – ter plekke – een glasplaat egaal bedekken met een oplossing in ether van collodium (schietkatoen), daarna in het donker lichtgevoelige zilverzouten hieraan toevoegen, dan terwijl de plaat nog nat is de opname maken (met een lange belichtingstijd, want deze platen zijn niet erg lichtgevoelig), en de nog natte, belichte plaat vervolgens onmiddellijk ontwikkelen en fixeren. Het nemen van één portret duurt ongeveer een uur. En juist dat trage procedé zorgt er volgens Luo Dan voor dat je niet alleen de buitenkant van de mensen vastlegt (zoals bij digitale fotografie), maar werkelijk het wezen van de persoon zelf (zie foto). Zo is fotografie bedoeld, vindt hij.

Luo Dan zegt over de mensen in zijn portretten in Simple Song: “Wat de rest van de samenleving heeft is nog ver weg van hen, en wat zij hebben is datgene wat wij lang geleden achter ons hebben gelaten. Als ik naar deze beelden kijk, gevormd door de zilverdeeltjes op de fotografische platen, voelt het vaak alsof ik in een spiegel kijk. En ik hoop dan dat wat ik in die spiegel zie mijn toekomst is. Toen een vriend van mij deze foto’s voor het eerst zag vroeg hij: “Wanneer zijn deze foto’s gemaakt? Honderd jaar geleden?”. En ik zei: “Nee, ze zijn over honderd jaar genomen”.

Wonderbaarlijk dat je met fotografie de ziel, het wezen van mensen kunt vastleggen, en dat je foto’s kunt maken van hoe je zou willen dat de wereld er over honderd jaar uitziet. Kijk ook eens op www.luodanphoto.com.

* Luo Dan – Simple Song, m97 Gallery, Shanghai, 2011