Russische Sprookjes

Ik ben altijd al onder de indruk geweest van foto’s die het “oude” Rusland laten zien. Je vindt ze op verschillende plekken terug op deze website. Of het nu gaat om de kleurenfoto’s van begin twintigste eeuw van Sergei Prokudin-Gorskii, de Russische portretten van Anastasia Khoroshilova of de sfeervolle zwart-wit beelden van Vladimir Vaskin. “Oude” foto’s van Rusland hebben iets speciaals, vind ik, waardoor je ze onmiddellijk herkent. Dat hoeven overigens helemaal geen echt “oude” foto’s te zijn. Het is meer zo dat bepaalde foto’s, ook van het huidige Rusland, iets aparts, iets melancholisch oproepen, dat ik voor het gemak “oud” noem, maar dat is vast niet het goede woord. Eigenlijk is het niet goed in woorden te vangen.

Ik dacht hieraan toen ik voor het eerst de foto’s van de Duitse fotograaf Frank Herfort zag uit zijn serie Russian Fairy Tales/Russische Sprookjes. In zijn foto’s van Rusland onderzoekt hij de contrasten en tegenstellingen van het leven in het huidige Rusland.  Zijn stijl is die van het ouderwetse Sociaal Realisme. Bij eerste beschouwing lijken zijn beelden een open en recht-toe-recht-aan weergave van de werkelijkheid te zijn. Maar als je langer kijkt krijg je door, dat zijn foto’s ook ironisch zijn, dat ze vragen stellen bij wat hij ziet en iets overdreven realistisch hebben. Ze tonen de dingen extra zwart-wit, maar dan in kleur. Zodat je er als kijker je eigen verhaal in kunt zien.

Wat zegt Frank Herfort er zelf over: Russian Fairy Tales/Russische Sprookjes richt zich op iets dat ik niet echt kan omschrijven. Toen ik het project in 2005 begon ging het over wachtkamers en publieke ruimtes in Moskou. Maar het project heeft zich gedurende de afgelopen tien jaar ontwikkeld. Gaandeweg probeerde ik steeds meer om alle verwijzingen naar context, tijdstip of locatie bij het maken van de beelden weg te laten. Mijn stijl wordt zowel geïnspireerd door de Stalinistische architectuur als door de moderne wereld. Het gaat niet werkelijk over Rusland. Maar, misschien ook, gaat het juist héél erg over Rusland. Er is geen specifieke politieke insteek bij de beelden, het gaat meer om een verzameling van individuele, fantasie-verhalen. (Lens Culture)

Transfering the magical, mystical and seemingly vague into inspiring images is my mission in photography (Frank Herfort)

Frank Herford werd geboren in Leipzig (in Oost-Duitsland, vóór de val van de Berlijnse muur) en woonde en werkte o.a. in Hamburg en Londen. Ook woonde hij 4 jaar in Moskou. Hij fotografeerde architectuur, binnenhuisarchitectuur en mensen, voor opdrachtgevers uit Rusland en van over de hele wereld, afkomstig uit de hoek van de reclame, uitgeverijen en de industrie. Hij nam de hoge kwaliteit van zijn commerciële opnametechnieken mee naar zijn autonome projecten en dat gegeven vormt ook de kern van zijn persoonlijke stijl. Hij stopt zijn ziel en zaligheid in het vastleggen van originele, authentieke en surrealistische beelden, uit de fascinerende werelden van het superrijke en het superarme Rusland. (Bleek-magazine)

Op zijn website zegt Frank Herfort dat fotografie een fantastische manier is om dingen tot uitdrukking te brengen die je niet in woorden kunt vatten. “Het is met dit medium mogelijk om tovenarij te bedrijven en wonderen te verrichten.” Dat herken ik in de beschrijvingen die hijzelf en anderen geven van de serie Russian Fairy Tales/Russische Sprookjes.
Zo zegt Herfort bijvoorbeeld over Moskou, waar hij de foto’s van deze serie schoot: Deze betoverende stad met zijn vele controversiële kanten gaf mij de kans mijn eigen filmische-dromerige stijl van foto’s maken tot ontwikkeling te brengen. De vele mysterieuze dingen die hier gebeuren maken dat mijn fotografische hart sneller gaat kloppen. Ik ben steeds op zoek naar een surrealistische esthetiek die journalistieke feiten ontkent en ik houd ervan om in plaats van feiten beelden te scheppen die hun eigen verhaal vertellen.”

In Russia you never know what is going to happen (Frank Herfort)

Waarom noemt Frank Herfort zijn fotobeelden “sprookjes”? Op de site van National Geographic kwam ik daarover een heel mooie gedachte tegen. Een gedachte over sprookjes. Die gaat ongeveer zo:
Kerkers en kastelen, prinsessen en bossen. Wat maakt een sprookje tot een sprookje? Een woest verhaal met lessen verscholen in eenvoudige types. Of een vergezochte serie gebeurtenissen, ergens ver weg. De schrijver G.K. Chesterton noemde ze: verhalen die laten zien dat vrede en geluk alleen onder bepaalde voorwaarden kunnen bestaan – dat het goede daarvoor een fysieke vorm van het slechte moet overwinnen – een draak, een heks of een grote, kwaadaardige wolf.


Moderne sprookjes zijn minder gemakkelijk te herkennen. Het is niet zo eenvoudig om aan te geven wat “slecht” is en ook niet wat “goed” is. Maar als er één land is dat vrijwel routinematig op dit punt in zwart-wit wordt weggezet, dan is het wel Rusland. Rusland met z’n agressieve politiek, met z’n meedogenloze leider, met z’n onbeschaamde gedrag in Syrië, in Ukraïne en op de Olympische Spelen. De Russen zelf zijn nog nooit zo vol zelfvertrouwen geweest. Tegelijk is de reputatie van Rusland in het Westen nog nooit zo slecht geweest. En tegen die achtergrond maakt Frank Herfort een portret van Rusland, vanuit allerlei hoeken, en met brede penseelstreken.


Herfort heeft ontdekt dat er een geheime kracht zit in een eenvoudige, goed belichte en heel alledaagse foto. Dat geldt zeker in Rusland. Als je alleen de krant leest loop je kans een heleboel van de nuances van dit land te missen, zegt Herfort. Je kunt Rusland zien als één hele grote, gewetenloze schurk in het sprookje, maar in werkelijkheid zijn er miljoenen kleine sprookjes in Rusland, die ieder voor zich nog onwerkelijker, heel bizar en de moeite waard zijn om naar te kijken. Er gebeurt daar iets heel bijzonders. Er is daar iets moois, iets vreemds aan de gang. In de dagelijkse sleur van het leven zou je het “trots” kunnen noemen.

In een interview op de website Itsnicethat zegt Herford nog iets interessants over zijn fotoserie:
In West-Europa is alles duidelijk: een wachtkamer is een wachtkamer, een kantoor is een kantoor. In Rusland kunnen ruimtes alles zijn wat je ervan wilt maken, de invulling ervan kent verschillende lagen en alles is niet zo mooi gemaakt als in West-Europa. Vaak zitten de mensen er zomaar wat te zitten. Ze lijken niet precies te weten wat ze er doen. Ik probeer dat soort mensen op te nemen in mijn foto’s.

En op de website Lensculture over hetzelfde onderwerp:
Journalistieke fotografie presenteert situaties op hele concrete, definitieve manieren: zo is het! Iedereen wil dat de dingen duidelijk zijn, ze willen precies weten wat er gaande is – en toch kun je de dingen ook altijd weer anders zien. Als je een beetje bijdraait, als je de dingen een beetje vanuit een andere hoek bekijkt, dan kan een beeld in iets heel anders veranderen.

Frank Herfort is naast autonoom fotograaf vooral ook commercieel werkzaam. Kijk maar eens op zijn website wat voor soort beelden hij zoal maakt. Omdat hij zijn commerciële technieken ook gebruikt bij zijn autonome fotografie is het interessant om te horen hoe hij zijn foto’s maakt. Frank Herfort (weer in LensCulture):
Ik maakte mijn vroegere foto’s op film (analoog) op een 4 x 5 groot formaat camera en een Hasselblad 6 x 6. Mijn meest recente werk maakte ik met een midden-formaat technische camera, met een digitale achterkant. Het werd te duur om alles op film te doen, maar ik wilde persé de diepte en het brede kleurenbereik van het werken met groot-formaat behouden. De digitale achterkant geeft me meer vrijheid van handelen. Tegenwoordig voelt het goed om digitaal te werken, maar het heeft me veel tijd gekost om uit te vinden wat werkt en wat niet. Digitaal is echt een andere medium dan analoog.
Ik neem elke foto vanaf statief en organiseer heel zorgvuldig de compositie en de plek van elk element in de foto . Ik voer heel veel opdrachten uit op het terrein van architectuur en binnenhuisarchitectuur, dus deze methodische manier van werken komt waarschijnlijk voort uit dat type opdrachten. Hoe dan ook: ik werk altijd op een langzame weloverwogen manier.

 

Becoming invisible is a traditional photographic technique, and it’s crucial for my work. Sometimes it can take 3 hours to make one picture (Frank Herfort)


Slotwoord
: In deze blog worden heel veel woorden gebruikt om iets te zeggen over de fotoserie Russian Fairy Tales/Russische Sprookjes van Frank Herfort. Maar bij het schrijven moest ik steeds denken aan wat de fotograaf zelf over fotografie zegt, namelijk dat fotografie een fantastische manier is om dingen tot uitdrukking te brengen die je niet in woorden kan vatten. De kern van deze blog wordt dan ook gevormd door de foto’s en niet door de tekst.

Het gaat me om de herkenbare sfeerbeelden van Rusland! (Frank Herfort)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *