Sory Sanlé – een onbekende fotograaf uit Burkina Faso

Toen ik in november jl. op Paris Photo 2017 rondliep ontdekte ik in de stand van Yossi Milo Gallery uit New York foto’s van een mij onbekende fotograaf uit Burkina Faso in West-Afrika. De foto’s deden me denken aan werk van Seidou Keita en Malick Sidibé uit buurland Mali. Studioportretten, maar ook foto’s van dansparties, huwelijken en muziekgroepen. Foto’s uit de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw. Spannende foto’s.

De fotograaf bleek Ibrahim Sory Sanlé te heten, geboren in 1943, en ik kende hem niet. Sterker nog: tot voor kort kende vrijwel niemand hem. Pas in 2013 was er in Burkina Faso een eerste tentoonstelling van zijn werk en pas in 2017 had hij in Londen zijn eerste internationale tentoonstelling. En volgend jaar zijn er tentoonstellingen in New York en Chicago gepland. Daarmee staat hij op 75 jarige leeftijd aan het begin van een internationale doorbraak. The New York Times schrijft hierover in januari 2017: “Na Keita en Sidibé is het nu zijn beurt om op het schild van de beroemdheid getild te worden”

Ik kreeg voor het eerst door dat er iets bijzonders met Sory Sanlé aan de hand is, toen ik op internet naar informatie over hem ging zoeken. Vrijwel alle artikelen die ik over hem vond stamden uit 2017 (!!). Terwijl hij zijn belangrijkste werk maakte tussen 1965 en 1985. Wat is hier aan de hand?

Het blijkt dat Sory Sanlé, net als Seydou Keita en Malick Sidibé trouwens, ontdekt is door iemand uit Europa. In het geval van Keita en Sidibé ging het om de Franse kunstkenner André Magnin. Bij Sory Sanlé gaat het ook om een Fransman, Florent Mazzoleni. Hij is voor zijn werk regelmatig op zoek naar Afrikaanse muziek en archiveert die, en daarnaast produceert hij muziek en werkt hij als journalist en schrijver. Hij kwam in contact met het werk van Sanlé via de platenhoezen die Sory Sanlé als fotograaf maakte. Hij zocht hem op in 2012 en trof toen een man aan die bezig was zijn oude negatieven te verbranden, omdat niemand er belangstelling voor had. Mazzoleni had er juist heel veel belangstelling voor en via hem horen inmiddels heel veel anderen ook over zijn werk.

Florent Mazzoleni zorgde voor een website over de fotografie van Sory Sanlé, hij liet een film maken waarin Sanlé aan het woord is over zijn fotografie, hij hielp bij het organiseren van een tentoonstelling in Burkina Faso in 2013 en legde contacten met musea in andere landen. En hij zorgde voor de uitgave van een boek met foto’s gemaakt door Sory Sanlé: Volta Photo 1965 – 1985. En van een driedubbel CD-box Bobo YéYé: Belle Epoque in Upper-Volta, met veel foto’s gemaakt door Sory Sanlé. Met als gevolg dat nu iedereen over hem schrijft en zijn werk internationaal tentoongesteld wordt.

Wie en wat is Sory Sanlé?
Deze West-Afrikaanse fotograaf werd geboren in 1943 in een klein dorpje in de Franse kolonie Opper-Volta in West-Afrika. Zijn land werd onafhankelijk in 1960, het heette toen de Republiek Opper Volta en werd in 1983 omgedoopt tot Burkina Faso. Ten tijde van de onafhankelijkheid begon Sory Sanlé te fotograferen en in 1965 startte hij zijn eigen Volta Photo Portretstudio, in de stad Bobo-Dioulasso waar hij woonde. In de twintig jaren daarna fotografeerde hij zijn land in opbouw, de jeugdcultuur die zich al snel ontwikkelde en legde hij in zijn foto’s het spelen van de mensen met onafhankelijkheid en vrijheid in zijn land vast. Daarvoor gebruikte hij in zijn studio allerlei kledingstukken en andere spullen (bv. een telefoon, een draagbare radio) en daarnaast ook verschillende geschilderde achtergronden. Bijvoorbeeld een stadgezicht bij nacht, een strandtafereel, een vliegveld met vliegtuig en een paar geschilderde zuilen. “Wij vervulden de fantasieën van mensen. We gaven ze de kans te experimenteren met hun leven en te ontsnappen uit hun normale leven. Vooral de geschilderde achtergrond met het vliegtuig was heel populair.” (The Guardian)

Sory Sanlé fotografeerde met een twee-ogige Rolleiflex, een middenformaat (6×6) camera, en gebruikte zwart-wit film. Hij bleef niet alleen in zijn fotostudio, maar ging ook naar de dorpen rond Bobo-Dioulasso. Hij fotografeerde daar bij huwelijken en feesten. en als het nodig was nam hij zelf de muziek mee! Ook fotografeerde hij veel muzikanten en muziekgroepen uit zijn omgeving. Sommige van die foto’s kwamen op platenhoezen terecht.
The New York Times noemt hem Een getuige van de jeugdcultuur in Burkina Faso, zoals wijlen Malick Sidibé dat was in Bamako en omgeving in Mali.
Florent Mazzoleni zei over Sory Sanlé: “Hij was een democratische fotograaf in de goede zin van het woord. Rijke mensen, arme mensen, gelovige mensen, kunstenaars, musici, iedereen kon een held worden in zijn Volta Studio.” (itsnicethat)

Naarmate hij ouder werd ging het vak er op achteruit, vindt Sory Sanlé. Hij wijdt dat aan de komst van de kleurenfotografie en de digitale fotografie. Die hebben ervoor gezorgd dat iedereen maar links en rechts foto’s ging maken en er geen behoefte meer was aan een beroepsfotograaf om het leven vast te leggen. Tegen Florent Mazzoleni zei hij dat hij het eigenlijk maar raar vond dat de mensen nu zo enthousiast zijn over zijn foto’s. Hij dacht dat hij zijn negatieven wel kon weggooien, omdat de mensen er toch geen belangstelling meer voor hadden. Maar dat blijkt dus niet te kloppen. Gelukkig maakte hij veel foto’s (in zijn actieve periode wel 20 tot 30 filmrolletjes per dag) en had hij meer dan 200.000 negatieven bewaard.

 

Op internet is veel informatie over Sory Sanlé te vinden. Onderaan deze blog geef ik nog een paar extra linken naar artikelen over hem uit 2017.

Wat ik leuk en informatief vond is de film die over en met Sory Sanlé gemaakt is door Florent Mazzoleni. En de website die Mazzoleni voor Sory Sanlé heeft laten maken.
In de film zegt Sory Sanlé het volgende over het belang van “herinneringen”: “Het is belangrijk om herinneringen vast te leggen, stap voor stap, zodat je goede herinneringen kunt doorgeven aan de jongeren, die na je komen, aan degenen die nog geboren moeten worden. Misschien datr je er zelf dan niet meer bent, maar je beelden zijn er wel en die zullen ze zien en bekijken. Voor mij is dat de reden waarom ik van fotografie houd. Als er muziek is moet je ook foto’s hebben, om herinneringen terug te brengen. Fotografie is getuige van alles, huwelijken, doopplechtigheden … voor mij geldt dat zonder foto’s niets echt gebeurd is.”

Voor wie geïnteresseerd is volgen hieronder nog een paar extra artikelen uit 2017 over Sory Sanlé:
. British Journal of Photography 15/9/2017;
Dazed Digital 26/9/2017;
.  Creative Boom 15/9/2017

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *